กาแฟนับเป็นน้ำไหม

คาเฟอีนมีฤทธิ์ขับปัสสาวะอ่อน ๆ ทำให้ไตผลิตปัสสาวะเพิ่มขึ้นเล็กน้อยในช่วงไม่กี่ชั่วโมง งานวิจัยรุ่นแรก ๆ ที่พบผลนี้มักให้คาเฟอีนปริมาณสูงกับคนที่งดคาเฟอีนมาก่อน คำแนะนำว่าดื่มกาแฟหนึ่งแก้วต้องดื่มน้ำเพิ่มอีกหนึ่งแก้วก็มาจากตรงนี้

ในคนที่ดื่มกาแฟทุกวัน ผลนี้น้อยกว่ามาก เพราะร่างกายปรับตัวกับคาเฟอีนได้ งานทบทวนวรรณกรรมสรุปว่าปัสสาวะจะเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเมื่อได้รับคาเฟอีนครั้งเดียวอย่างน้อย 250 ถึง 300 มก. หรือราวสามแก้วในคราวเดียว และมักเกิดกับคนที่ไม่ได้รับคาเฟอีนมาระยะหนึ่ง ในคนที่ดื่มเป็นประจำ กาแฟและชาในปริมาณปกติแทบไม่มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ

ในงานวิจัยปี 2014 ของมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม ผู้ชาย 50 คนที่ดื่มกาแฟเป็นประจำดื่มกาแฟวันละสี่แก้วเป็นเวลาสามวัน และอีกช่วงหนึ่งดื่มน้ำเปล่าปริมาณเท่ากันเป็นเวลาสามวัน ค่าน้ำในร่างกายและตัวชี้วัดการขาดน้ำจากเลือดและปัสสาวะออกมาเท่ากันทั้งสองช่วง

งานวิจัย Beverage Hydration Index ปี 2016 ให้ผู้ชายดื่มเครื่องดื่มชนิดต่าง ๆ ครั้งละหนึ่งลิตร แล้ววัดว่าร่างกายเก็บน้ำไว้ได้เท่าไร กาแฟหนึ่งลิตรที่มีคาเฟอีน 212 มก. ให้ผลไม่ต่างจากน้ำเปล่าหนึ่งลิตร

สำหรับผู้ใหญ่ที่สุขภาพดี สำนักงานความปลอดภัยด้านอาหารแห่งสหภาพยุโรป (EFSA) ถือว่าคาเฟอีนไม่เกิน 400 มก. ต่อวัน และไม่เกิน 200 มก. ต่อครั้ง ปลอดภัย หรือประมาณกาแฟดริปสี่แก้วต่อวัน ส่วนหญิงตั้งครรภ์ควรได้รับไม่เกิน 200 มก. ต่อวัน

คาเฟอีนในเครื่องดื่มแต่ละแก้วต่างกันมาก กาแฟดริปหนึ่งแก้วมีประมาณ 90 มก. เอสเพรสโซหนึ่งช็อตประมาณ 80 มก. และกาแฟดีแคฟมีเพียงไม่กี่มิลลิกรัม เมนูแก้วใหญ่จากร้านกาแฟที่ใส่หลายช็อตอาจเกิน 200 มก. ได้ในแก้วเดียว

สำหรับกาแฟหลายเมนูในไทย เรื่องที่ต้องระวังมากกว่าการเติมน้ำคือน้ำตาล กาแฟเย็นใส่นมข้นหวานหรือโอเลี้ยงยังนับเป็นน้ำได้ แต่ไม่ได้ทดแทนน้ำเปล่าได้แบบหนึ่งต่อหนึ่ง

งานวิจัยบอกว่ากาแฟเติมน้ำได้ใกล้เคียงกับน้ำเปล่า 95% จึงเป็นการนับแบบระมัดระวังเล็กน้อย ไม่ใช่การหักคะแนน และช่วยให้ตัวเลขตรงกับความจริงสำหรับคนที่ดื่มกาแฟเข้ม ๆ ปริมาณมาก เอสเพรสโซนับ 90% เพราะมีคาเฟอีนต่อมิลลิลิตรสูงที่สุด ส่วนเมนูที่ใส่นมมากอย่างลาเต้นับ 97% เพราะส่วนใหญ่คือนม